De sociale textuur van Schouwen-Duiveland – Ria Geluk (75) blijft breien

Alsof ik een bolletje wol ben, waar misschien wel mee te breien valt. Zo voelde het om in gesprek te zijn met Ria Geluk. Hoedster van Schouwen[1]. Een vrouw die een rol speelde bij zo goed als alle sociale structuren die op Schouwen-Duiveland zijn ontstaan. Een vrouw die zich zorgen maakt. Over het structurele gebrek aan samenwerking op het eiland. Over de huidige onder-georganiseerdheid op Schouwen-Duiveland en over de toekomst van het eiland, nu dat in sommige toekomstvisies op Nederland (Plan B) van de kaart verdwenen blijkt, om de zee meer ruimte te geven. 

Zomaar opgeven, rijmt niet echt met hoe Ria in het leven staat 

Moeten de VVV’s in Zeeland sluiten, omdat fusie-organisatie VVV-Zeeland failliet is gegaan? Ria is alweer bezig met haar eigen Plan B, en probeert te zorgen dat in Zierikzee en Renesse de VVV’s weer opengaan. Ze werd recent lid van de werkgroep Ringdorp Dreischor, om te zorgen dat mensen het prachtige dorpje Dreischor weer weten te vinden. En dat ze dan een bezoekje brengen aan landbouwmuseum Goemansdorp in Dreischor (waar ze oud-bestuurder van is en nu nog suppoost). Wat ik overigens van harte aan kan raden (als het weer open gaat), want ik vind dit misschien wel het leukste museum van Nederland. 

Geluk staat vooral bekend als de vrouw die het Watersnoodmuseum op de kaart zette. Maar in ons gesprek hoor ik dat ze bij alle zeven musea op het eiland wel betrokken was (en nee; die kende ik niet allemaal). Ze zet zich momenteel vooral in voor erfgoedkwesties, zoals de Napoleonschuur en de karakteristieke cichorei-fabriek aan de N59. Maar vergeet de dertig (of meer) andere initiatieven niet waar ze ook mee bezig is, of al jaren onderdeel van vormt. 

Bij ons in de boomgaard

Zelf kende ik haar niet, totdat ik haar tegenkwam in het Zeeuws Vernieuwerslab. Daarin riep ze enigszins vertwijfeld; zijn hier eigenlijk wel mensen van Schouwen? Mij kende ze uiteraard niet, al had ik achteraf moeten zeggen dat ik de partner ben van Vos Broekema, dan had ze het wel geweten. Vorige zomer liep ze nog bij ons door de boomgaard, tijdens Kunstschouw 2019, waar Vos met een expositie aan meedeed. Ze houdt alles wat er op Schouwen-Duiveland gebeurt goed in de gaten. Zo ook de recente actie van Vos om de bergen aangespoeld plastic granulaat in de Oosterschelde op te ruimen met hulp van grote stofzuigers. “Mooie actie Vos. Goed ook dat er onderzoek komt”. Zegt ze als Vos even binnenkomt lopen. 

Actie. Daar houdt Ria van. 

Wat doe jij dan zoal, was uiteraard een van de vragen van Ria aan mij, waarna de parallellen voelbaar werden. Maar ook de verschillen. Ria heeft zichzelf dit leven minstens tien keer opnieuw uitgevonden en ze zit in (ruwe schatting) zo’n 20 commissies. Ze bestierde 20 jaar het meest beroemde café van Zierikzee, de Suikerbiet, waar ook mijn schoonvader vaak kwam. Werd vervolgens boer. Maar werkte ook lang als ‘vormingswerker’. Een term die ik niet kende, maar die kennelijk in zwang was vanaf de wederopbouw, toen hele wijken uit de grond gestampt werden. 

Een vormingswerker was iemand die een wijk op eigenzinnige manier tot leven bracht, door een soort oliemannetje (of vrouwtje) te zijn rond alle ideeën die er speelde over activiteiten in de wijk. Veel mensen willen wel iets, maar weten niet waar te beginnen. Een vormingswerker brengt mensen bij elkaar, zorgt dat er geld komt en tijd en ruimte. Zo blijft het niet bij plannenmakerij, maar ontstaat er al snel echt actie. 

Oude wijn? 

Het intrigeert me mateloos. Vormingswerk lijkt erg op wat er nu nodig is in de duurzame transitie op wijk- (en gebieds-)niveau. Waarom heb ik niemand daar eerder over gehoord? Waarschijnlijk omdat het gezien wordt als een gedateerd verschijnsel, wegbezuinigd, en bovendien een fenomeen uit de hoek van welzijnswerk. 

Ik moet denken aan het ‘webbers’ fenomeen waar ik recent op gewezen werd. Uit de koker van Annemieke Roobeek, Nyenrode[2]. Oude wijn in nieuwe vaten? 

“De webber is inhoudelijk en relationeel sterk, en doelgericht bezig om gezamenlijke resultaten te halen in een ecosysteem. Zo kan collectieve intelligentie aangeboord worden die de betrokken partijen op een hoger plan laat denken, acteren en handelen.”

Stuk moeilijkere taal dan Ria zou hanteren, maar het gaat (volgens mij) over hetzelfde. Een gedreven mens, die allerlei andere mensen met elkaar in verbinding brengt richting een gezamenlijk resultaat. Grappig. 

Breien is geen luxe 

Eigenlijk nogal evident. In een geheel nieuwe situatie, zoals de nieuwbouwwijken waren in de wederopbouwperiode, is het breien van sociale structuren om met elkaar dingen te bereiken en te verzorgen (voldoende voedsel, speelgelegenheid voor kinderen, passend onderwijs, kinderopvang, etc.), cruciaal.  

Met de geheel nieuwe situatie dat heel Nederland drastisch moet verduurzamen, en ondertussen eerlijk moet blijven en inclusief, is net zo’n breiwerk nodig. 

Soms kunnen dingen zo simpel zijn 

Wat ik ons dus ook gun in 2021: laten we net als Ria actief sociale structuren breien voor dat waar we persoonlijk om geven. Óf onszelf actief inzetbaar maken als ‘bolletje wol’. Zo kunnen we met elkaar behouden en realiseren wat voor ons en onze dierbaren belangrijk is.   

Ik ben benieuwd waar ik hier lokaal als bolletje wol voor wordt ingezet dit jaar (óf waar ik zelf de breipen oppak). En misschien dat ik de vele ‘ecosystemen’ die ik heb gebouwd en begeleid in het kader van mijn werk voor MVI, IenW (mobiliteitstransitie in het Waddengebied) en de Club van Rome, gewoon maar vormingswerk ga noemen 🙂

Waarom moeilijk doen als het makkelijk kan.  


[1] Ria Geluk werd meermaals verkozen tot meest invloedrijke persoon van Schouwen-Duiveland. Uit mijn gesprek met haar maak ik op dat ze alleen dit jaar al zo’n tien nieuwe initiatieven ontplooide, op de meest diverse terreinen.  

[2] https://www.managementimpact.nl/artikel/annemieke-roobeek-vergroot-innovatiekracht-in-een-ecosysteem/ – Roobeek heeft het wel vooral over ‘ecosystemen’ van organisaties; en niet van individuen of huishoudens, in relatie tot professionele actoren in een wijk.  

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *